پروتزهای شبکیه به عنوان یکی از راهکارهای نوین برای بازگرداندن نسبی بینایی در بیماران مبتلا به دژنراسیون شدید گیرنده‌های نوری، به‌ویژه در بیماری‌هایی مانند رتینیت پیگمانتوزا و دژنراسیون ماکولا، مورد توجه گسترده قرار گرفته‌اند. در میان انواع مختلف این فناوری، دو رویکرد اصلی شامل پروتزهای اپی‌رتینال و پروتزهای ساب‌رتینال بیشترین کاربرد و مطالعه را داشته‌اند. پروتزهای اپی‌رتینال بر سطح داخلی شبکیه و در مجاورت سلول‌های گانگلیونی قرار می‌گیرند و با تحریک مستقیم این سلول‌ها، سیگنال‌های بینایی را به مسیر عصبی منتقل می‌کنند. در مقابل، پروتزهای ساب‌رتینال در زیر شبکیه و نزدیک به لایه سلول‌های دوقطبی و گیرنده‌های نوری آسیب‌دیده کاشته می‌شوند و تلاش می‌کنند از مسیرهای فیزیولوژیک طبیعی‌تر شبکیه برای انتقال پیام بینایی استفاده کنند.هدف این مطالعه، مقایسهی عملکرد این دو نوع پروتز در بازیابی بینایی از نظر حدت بینایی، تشخیص نور و کنتراست، جهت‌یابی، کیفیت ادراک بینایی، پیچیدگی جراحی، و میزان سازگاری زیستی است. بررسی یافته‌های مطالعات اخیر نشان می‌دهد که پروتزهای اپی‌رتینال از نظر دسترسی جراحی و کنترل خارجی سیستم مزایایی دارند، اما به دلیل تحریک مستقیم سلول‌های گانگلیونی، ممکن است الگوی ادراک بینایی کمتر طبیعی باشد. در مقابل، پروتزهای ساب‌رتینال با بهره‌گیری از شبکه‌های عصبی باقی‌مانده شبکیه، در برخی موارد ادراک بینایی طبیعی‌تر و تشخیص بهتر الگوها را فراهم می‌کنند، هرچند کاشت آن‌ها پیچیده‌تر بوده و چالش‌هایی مانند پایداری طولانی‌مدت و تأمین انرژی وجود دارد.در مجموع، هر دو فناوری توانسته‌اند در بهبود نسبی عملکرد بینایی بیماران نقش مهمی ایفا کنند، اما هیچ‌یک هنوز قادر به بازگرداندن بینایی طبیعی نیستند. انتخاب بین این دو رویکرد به عوامل متعددی از جمله وضعیت ساختاری شبکیه، نوع بیماری، هدف درمانی، و پیشرفت فناوری بستگی دارد. به نظر می‌رسد آینده این حوزه در توسعه سامانه‌های با وضوح بالاتر، سازگاری زیستی بهتر، و ادغام با روش‌های نوینی مانند اپتوژنتیک و هوش مصنوعی نهفته باشد.

پروتز اپی‌رتینال پروتز ساب‌رتینال بازیابی بینایی پروتز شبکیه رتینیت پیگمانتوزا دژنراسیون ماکولا تحریک الکتریکی شبکیه